آشنایی با انواع چک

با توجه به پیشرفت جوامع، یکی از مشهودترین تغییراتی که در زمینه اقتصادی ایجاد شده استفاده مکرر از چک و سفته است . چک و سفته مزایای بسیاری برای کاربران به همراه آورده اند، اما یکی از بزرگترین مشکلات این است که نمی دانیم از چک و سفته در کجا و چگونه استفاده کنیم تا دیگر درگیر مشکلات بعد از صدور و دریافت چک نشویم. دراین مقاله می خواهیم در مورد مزایا و معایب انواع چک ها به طور مفصل صحبت کنیم و به برخی از سوالات متداول در مورد چک روز، چک حقوقی و چک کیفری پاسخ دهیم‌.

چک برگه تاریخ‌دار و دارای ارزش مالی است. این برگه برای خرید در حال و پرداخت در آینده استفاده می‌شود. صاحب چک مبلغی را روی آن درج می نماید که نشان دهنده ی ارزش چک مورد نظر می باشد. در این تاریخ که تاریخ سررسید نیز نامیده می شود، فردی که چک را دریافت کرده می تواند به بانک مراجعه نموده و مبلغ مورد نظر را دریافت نماید.
چک ها انواع مختلفی دارند مانند: چک عادی ،چک تضمین شده، چک مسافرتی ،چک سفید ، چک بی محل و…. در بخش بعدی به توضیح مختصری در ارتباط با هریک از انواع چک ها می پردازیم.

فرق چک کیفری و حقوقی چيست

انواع چک

– چک عادی

از انواع چک هایی است که صادر کننده آن توانایی صدور آن را دارد و به راحتی قادر به وصول آن میباشد.

– چک تضمین شده

از جمله چک هاییست که برای ضمانت معمولاً برای معاملات بزرگ مورد استفاده قرار می گیرد و بانک نیز آن را تضمین می‌کنند.

– چک مسافرتی

چکی است که می توان در تمام شعب در هر جای کشور از آن استفاده کرد.

با توجه به توضیحات فوق آشنایی نسبی نسبت به چک پیدا کردیم. از آنجایی که استفاده از چک به سرعت در جوامع در حال رشد است، باید در هنگام دریافت و یا صدور آن دقت لازم را به عمل آوریم و آگاهی های لازم در ارتباط با انواع چک را کسب نماییم. از موارد مهم در گرفتن یا دادن چک می توانیم به حقوقی و کیفری بودن آن اشاره کنیم.

چک های کیفری اعتبار بیشتری نسبت به چک حقوقی دارا هستند . کسی که چک را دریافت کرده اگر به این مورد توجه کند، در آینده در صورت مواجه شدن با هر مشکلی راحت‌تر می‌تواند به پیگیری مشکل پرداخته و شکایتش با سرعت بیشتری به نتیجه خواهد رسید.
فرد دریافت کننده چک کیفری می‌تواند با مراجعه به دادسرا و تنظیم شکایت کیفری، نسبت به صادرکننده از جهت عدم وصول چک طرح شکایت نماید.
متهم که همان صادر کننده چک است بعد از حضور در دادگاه در صورت تفهیم اتهام فقط در صورتی می تواند آزاد باشد که وثیقه یا کفالت را تأمین کند، در غیر اینصورت تا زمان وصول چک زندانی می شود.

الف) چک در چه زمانی حقوقی است؟

– اگرتاریخ چک تاریخی به غیر از تاریخ صدور چک باشد چک حقوقی است و نمی توان از طریق کیفری آن را پیگیری کرد و صادرکننده چک مجازات کیفری نخواهد شد.

– اگر دلیل صدور چک، بدهکار بودن صادرکننده نباشد بلکه جهت ضمانت معامله یا تعهد صادرشده باشد، نمی تواند این چک را از طریق کیفری پیگیری کرد و چک حقوقی است. مثلا چکی که برای ضمانت تخلیه ملک از جانب مستاجر برای مالک صادر می شود.
-اگر بتوان ثابت کرد که صادرکننده تاریخ را هنگام صدور چک ننوشته است؛ باز هم چک حقوقی است و صادرکننده مجازات کیفری نمی شود.

– اگر شش ماه از تاریخ چک گذشته و دارنده نسبت به اخذ گواهی عدم پرداخت اقدام ننماید یا شش ماه ار تاریخ صدور گواهی عدم پرداخت (یعنی گواهی برگشت چک) بگذرد و دارنده چک شکایت نکند، این چک حقوقی است و صادرکننده را نمی توان مجازات کیفری کرد.

– در صورتی که ثابت شود چک سفید امضا داده شده باشد.

– هرگاه در متن چک وصول وجه آن منوط به تحقق شرطی شده باشد.

– چنانچه در متن چک قید شده باشد که چک بابت تضمین انجام معامله یا تعهدی است.

– هرگاه بدون قید در متن چک ثابت شود که وصول وجه آن منوط به تحقق شرطی بوده یا چک بابت تضمین انجام معامله یا تعدی است.

چند نکته ی مهم

– چک حقوقی هم دارای اعتبار است، فقط نمی توان صادر کننده را مورد تعقیب کیفری قرار داد. این نوع از چک را می توان سندی دانست که طلبکاربودن دارنده چک را نشان می دهد . با در دست داشتن چک حقوقی می توانید با تقدیم دادخواست اموال صادر کننده را توقیف نمایید، مگرآنکه صادرکننده چک بتواند ثابت کند که طلبی وجود ندارد یا چک برای معامله ربوی صادر شده است.
– شکایت کیفری به تنهایی برای وصول وجه چک کافی نیست. اگر این دعوی به نتیجه برسد، فقط مجازات حبس را برای صادر کننده ی چک به همراه دارد.

ب)چک در چه زمانی کیفری است؟

زمانی که چک شرایط حقوقی را دارا نباشد و در تعریف کلی چک سفید امضا نباشد، وصول وجه آن منوط به تحقق شرایطی نباشد، همچنین چک بابت ضمن انجام معامله یا تعهدی نباشد و تاریخ و مبلغ به درستی در آن درج شده و تاریخ چک با تاریخ زمان صدور تطبیق داشته باشد، این چک کیفری است به شرطی که دارنده چک ظرف ۶ ماه از تاریخ صدور چک نسبت به اخذ گواهی عدم پرداخت و ظرف ۶ ماه از زمان اخذ گواهی عدم پرداخت نسبت به طرح شکایت کیفری اقدام نموده باشد.

ج) چک روز چیست؟

چک روز در زمره ی چک های کیفری قرار می گیرد. چک روز به تاریخی که چک صادر می‌شود نوشته می‌شود و دقیقاً باید تاریخ همان روز به روی چک نوشته شود .حتی اگر آن روز ، روز تعطیل باشد. در صورتی که تاریخی غیر از تاریخ همان روز نوشته شود چک مدت دار به حساب آمده و جزو چکهای حقوقی به حساب می آید و درصورت طرح شکایت به صورت کیفری پیگیری نمی شود.

 با توجه به توضیحاتی که به آن اشاره کردیم، در زیر به برخی از پرسش های متداول در ارتباط با چک کیفری، چک حقوقی و چک روز پاسخ می دهیم.

… یکی از متداولترین سوالات در مورد چک روز این است که یک روز تعطیل کیفری است یا حقوقی؟

پاسخ: چک روز حتی اگر در روز تعطیل هم صادر شود کیفری خواهد بود مگر اینکه خلاف آن به وسیله رسید و …. ثابت شود.

… آیا علیه ضامن چک هم می شود شکایت کیفری مطرح نمود؟

پاسخ: جواب این سوال منفی است و علیه ضامن صرفا می توان طرح دعوی حقوی نمود.

… آیا اگر شخص با علم به بسته بودن حساب بانکی مبادرت به صدور چک نماید مشمول مجازات می شود

پاسخ: بله، عمل وی در حکم چک بلامحل خواهد بود و به حداکثر مجازات مندرج در ماده ۷ قانون چک محکوم خواهد شد.

… چه شخصی حق طرح شکایت کیفری چک بلامحل دارد؟

پاسخ: صرفا دارنده چک و منظور از دارنده چک شخصی است که برای اولین بار چک را به بانک ارائه داده است و شخصی که چک پس از بازگشت از بانک به وی منتقل گردید، حق شکایت کیفری نخواهد داشت.

امیدواریم با مطالعه ی این مقاله اطلاعات لازم را در ارتباط با چک روز، چک کیفری و چک حقوقی کسب نموده باشید. با افزایش اطلاعات خود و انتخاب یک وکیل خوب، از مواجهه با اتفاقات ناگوار اقتصادی در امان بمانید. در این خصوص دفتر وکالت حامد امیری وکیل پایه یک در اصفهان و وکیل چک در اصفهان آماده انجام خدمات وکالت و مشاوره به مراجعین محترم می باشد. از دیگر خدمات دفتر وکالت حامد امیری می توان به وکیل مواد مخدر در اصفهان، وکیل سرقت در اصفهان، وکیل قراردادها در اصفهان و وکیل ارث در اصفهان اشاره نمود.